
EVİMİZDE BİR DÂHİ VAR, SAYGIYA PEK VAKTİ YOK!
Bazı ailelerin çocukları gerçekten çok özel.
Öğretmenini dinlemiyor, çünkü sorgulayıcı. Arkadaşlarının sözünü kesiyor, çünkü lider ruhlu. Büyüklerine karşılık veriyor, çünkü kendisini ifade etmekten çekinmiyor.
Bir de istediği yapılmayınca ortalığı birbirine katıyorsa hiç şaşırmayın. Muhtemelen yüksek zekâsının getirdiği bir hassasiyettir!
Anne baba gururlu.
“Bizim çocuk çok zeki. Kimseye boyun eğmez.”
Ne güzel. Yalnız küçük bir ayrıntı gözden kaçmış olabilir: Her söylenene boyun eğmemekle kimseye saygı göstermemek aynı şey değil.
Son yıllarda bazı evlerde çocuk yetiştirilmiyor, âdeta küçük bir hükümdarın saltanatı sürdürülüyor. Ne yiyeceğine, nereye gidileceğine, evde kimin ne zaman konuşacağına o karar veriyor. Anne baba ise bütün bu düzenin gönüllü hizmetkârları.
Üstelik bundan şikâyetçi de değiller. Çocuklarının her isteğini yerine getirmeyi sevgi, hiçbir davranışına sınır koymamayı çağdaş ebeveynlik sanıyorlar.
Misafirliğe gidiliyor. Çocuk herkesin sözünü kesiyor, eşyaları karıştırıyor, başka çocukları küçümsüyor. Annesi gülümseyerek açıklıyor:
“Bizimki biraz fazla özgüvenli.”
Belli oluyor. Özgüveni o kadar gelişmiş ki başkalarının da bir hayatı olduğunu fark etmeye pek ihtiyaç duymuyor.
Oysa özgüven, insanın kendisini değerli hissetmesidir; herkesten daha değerli olduğuna inanması değil.
Asıl düşündürücü olan, çocuğun her davranışına mutlaka olumlu bir isim bulunması.
İnatçılık kararlılık oluyor. Kabalık dobra olmak. Bencillik kendi hakkını savunmak. Kurallara uymamak ise üstün zekânın sıradan insanlarla yaşadığı uyum sorunu!
Böylece çocuk, davranışlarının başkaları üzerindeki etkisini öğrenmek yerine, yaptığı her şeyin haklı bir gerekçesi olduğuna inanarak büyüyor.
Elbette çocukların soru sorması, itiraz etmesi, bağımsız düşünmesi değerlidir. Hatta gerektiğinde yetişkinlere karşı çıkabilmeleri de önemlidir. Ama bunları yaparken başkalarının haklarını gözetmeyi öğrenmek de gelişimin bir parçasıdır.
Bir çocuğa sürekli ne kadar özel olduğunu söyleyip başkalarının da en az onun kadar değerli olduğunu öğretmezsek nasıl bir insan yetiştiririz?
İşte üzerinde düşünmemiz gereken soru bu.
Çünkü empati, çocuğun yalnızca üzgün bir arkadaşına sarılması değildir. Bazen çok istediği bir şeyden vazgeçebilmesi, başkasının sırasını bekleyebilmesi, haksız olduğunu kabul edebilmesi ve gerektiğinde özür dileyebilmesidir.
Fakat bazı anne babalar çocuklarının üzülmesine öylesine tahammülsüz ki hayatın bütün engellerini onların önünden kaldırmaya çalışıyor.
Öğretmen uyarıyor, öğretmen suçlu.
Arkadaşı şikâyet ediyor, arkadaşı kıskanç.
Komşu rahatsız oluyor, komşu çocuk sevmiyor.
Çocuğun kendisine gelince... O zaten yanlış anlaşılmış bir dâhi!
Bir gün aynı çocuk evde anne babasına bağırmaya, onların isteklerini hiçe saymaya başladığında ise şaşkınlık büyük oluyor.
“Biz bu çocuğu böyle yetiştirmedik!” Acaba?
Çocuklar yalnızca söylediklerimizi değil, davranışlarının ardından ne yaptığımızı da öğrenirler. Her kabalığını savunduğumuzda, her hatasının sorumluluğunu başkasına yüklediğimizde ona farkında olmadan bir şey öğretiriz: Dünyanın kendisine anlayış göstermek zorunda olduğunu, kendisinin ise kimseyi anlamak zorunda olmadığını.
Sonra bu çocuk büyür.
İş hayatına girer, arkadaşlıklar kurar, ilişkiler yaşar. Ama karşısındaki insanlar anne babası gibi davranmaz. Her isteğini yerine getirmez, her davranışını alkışlamaz, her hatasına bir mazeret bulmaz.
Ve hayat, ailesinin yıllarca söylemekten kaçındığı o basit kelimeyi söyler: “Hayır.”
İşte o zaman sorun çocuğun zekâsı değil, dünyanın kendisine ait olmadığını kabul etmekte yaşadığı güçlük olabilir.
Çocuklarımızı sevelim. Destekleyelim. Kendilerine güvenmelerini sağlayalım. Fikirlerini ciddiye alalım.
Ama onları hayatın merkezine yerleştirirken, başkalarının da o hayatta yaşamaya hakkı olduğunu unutmayalım.
Çünkü bir çocuğu değerli hissettirmekle ona herkesten üstün olduğunu düşündürmek arasında büyük bir fark var.
Çocuklarımızı tahtlara oturtmakla övünürken, bir gün o tahtlardan inmeyi neden reddettiklerine şaşırmayalım.

